Devrik yapı (inversion)

Dil bilgisi boşluklarında, yakın anlamlı cümlede ve cümle tamamlamada. Okuma parçasında vurgulu açılışı olan cümleleri sökerken de aynı işlem.

• hardly / scarcely ... when
• no sooner ... than
• not only ... but also
• never
• seldom
• rarely
• little (did / does)
• not until
• under no circumstances
• only after / only when / only by

Soru cümlesindeki dizilim aynen kurulur ama cümle soru değildir, soru işareti de almaz. Cümlede yardımcı fiil (be, have, will, can) varsa o öne geçer; yoksa do / does / did getirilir ve asıl fiil yalın kalır.

• Rarely ————boşlukis a project in this department finished ahead of schedule.

  Boşluğu aç

  'Rarely' başa geçti; edilgen yapının yardımcı fiili öznenin önüne gelir.

• Never ————boşlukdoes the committee reject a proposal without a hearing.

  Boşluğu aç

  Cümlede yardımcı fiil yok; 'does' getirilir ve 'reject' yalın kalır.

İki eylemin peş peşe olduğunu anlatan bu kalıplarda önce biten eylem past perfect, hemen arkasından geleni simple past olur. Eşleri de sabittir: hardly ve scarcely 'when' ister, no sooner 'than' ister. Yakın anlamlı cümle sorularında bu kalıplar 'as soon as' ile kurulan cümlenin eşdeğeridir.

• No sooner ————boşlukwere the results published than the share price fell.

  Boşluğu aç

  'No sooner' başta; edilgen yapının yardımcı fiili öznenin önüne geçer, eşi de 'than'dır.

• Hardly had the ceremony begun ————boşlukwhen the power went out.

  Boşluğu aç

  'Hardly' kendi eşini çağırır: hardly ... when.

'Not only' cümlenin başına geçtiğinde devrik yapı kurulur, ama 'but also' ile başlayan ikinci yarı düz kalır. İkinci yarıda 'also' çoğu zaman öznenin ardına yerleşir.

• Not only ————boşlukwas the budget cut, but the deadline was also moved.

  Boşluğu aç

  İlk yarı devrik: 'was' öznenin önünde. İkinci yarı düz cümledir.

Only after, only when, only by, not until ile başlayan cümlelerde devrik yapı yan cümlecikte değil, arkadan gelen ana cümlede kurulur. Yan cümlecik kendi düz dizilimini korur; bu yüzden cümlede iki özne-yüklem ilişkisi görünür.

• Only when the second sample was tested ————boşlukdid the error become clear.

  Boşluğu aç

  Yan cümlecik ('the second sample was tested') düz kalır; devrik ana cümlededir.

• Not until the audit was completed ————boşlukwas the full cost known.

  Boşluğu aç

  Ana cümlenin yardımcı fiili öznenin önüne geçer: was the full cost known.

If düşünce Had, Were ve Should cümle başına gelir: Had the sample been larger..., Were it not for the delay..., Should you need more time... Bu biçimler de bir devrik yapıdır ve şıkta görüldüğünde koşul cümlesi arandığını söyler. Ayrıntısı If cümleleri konusundadır.

• ————boşlukHad the sample been larger, the difference would have been significant.

  Boşluğu aç

  'If the sample had been larger' cümlesinin devrik biçimi; 'if' düşünce 'Had' başa gelir.

• Devriği yan cümlecikte kurmak: 'Only after the audit did the error come to light' cümlesinde 'the audit' kısmı düz kalır.
• 'did' varken fiili yeniden çekmek: 'Never did they questioned' yerine 'Never did they question'.
• Olumsuz öğe cümlenin içindeyken devrik kurmak: 'They have rarely questioned' doğru, 'They have rarely did question' değil.