Bağlaçlar (conjunctions)

Bağlaç sorularında, cloze içinde, cümle tamamlamada ve paragraf tamamlamada.

Aynı anlamı veren yapılar farklı şeyler alır. although, while, whereas, even though + tam cümle. despite, in spite of, regardless of + isim ya da isim öbeği. however, nevertheless, on the other hand ise ayrı bir cümleye bağlanır.

• ————boşlukDespite the heavy rain, the survey team completed the fieldwork on time.

  Boşluğu aç

  Ardından isim öbeği var; 'although' tam cümle isterdi.

• ————boşlukAlthough the rain was heavy, the survey team completed the fieldwork on time.

  Boşluğu aç

  Aynı anlam, ama bu kez ardından özne + yüklem var.

because, since, as + tam cümle. because of, due to, owing to, thanks to + isim. therefore, thus, consequently, as a result ise sonucu ayrı bir cümlede verir.

• The launch was postponed ————boşlukbecause of / due to a fault in the cooling system.

  Boşluğu aç

  Ardından isim öbeği var.

Bağlaçlar cümle içinde olduğu gibi paragraf içinde de yön levhasıdır. however, but, still, on the other hand, nevertheless bir kırılma noktasıdır: anlatım o noktada yön değiştirir. moreover, furthermore, in addition, similarly ise aynı yönde devam eder ve yeni bilgi ekler. Bir boşluğun hangisini istediğine, boşluktan önceki ve sonraki cümlenin işaretine bakarak karar verilir.

• Production is now sufficient for the whole region. ————boşlukHowever, access to it remains uneven.

  Boşluğu aç

  İlk cümle olumlu, ikincisi olumsuz: yön değişiyor, kırılma levhası gerekir.

• The scheme reduced waiting times. ————boşlukMoreover, it lowered the cost per patient.

  Boşluğu aç

  İki cümle aynı yönde; ikincisi yeni bir olumlu sonuç ekliyor.

on the other hand görülüyorsa metinde ya on the one hand ya da karşılaştırılan iki kutup vardır. Aynı biçimde while ve whereas iki tarafı karşılaştırır; tek taraf varsa bu bağlaçlar oturmaz.

• On the one hand, the method is cheap. ————boşlukOn the other hand, it is far less precise.

  Boşluğu aç

  İlk yarı 'on the one hand' ile açılmış; eşini çağırıyor.

not only ... but also, either ... or, neither ... nor, both ... and, no sooner ... than, hardly ... when. Bu kalıpların iki yarısı birbirini çağırır; şıkta bir yarısını görürsen ötekini cümlede ara. not only ve no sooner cümle başına gelirse devrik yapı kurulur.

• Not only ————boşlukwas the deadline moved, but the budget was also cut.

  Boşluğu aç

  'Not only' cümle başındayken devrik yapı gelir.

however, therefore, moreover, nevertheless gibi geçiş zarfları bağlaç değildir; iki tam cümleyi tek başına virgülle bağlayamaz. Önceki cümle ya nokta ile biter ya da araya noktalı virgül konur, zarftan sonra virgül gelir: “…; however, …”. Araya yalnızca virgül konacaksa zarfın önüne and ya da but gibi bir bağlaç gerekir: “…, and therefore …”. Zarf ikinci cümlenin içine de girebilir, o zaman iki virgül arasına alınır: “The results, however, were …”. Ardından tam cümle değil fiilsiz bir isim öbeği geliyorsa sonuç bildiren hence virgülden sonra da durabilir: “…, hence the name”.

• A storm damaged the main power line during the night, ————boşlukand therefore the factory had to stop production for two days.

  Boşluğu aç

  Virgülden sonra gelen therefore bir zarftır; iki cümleyi tek başına bağlayamaz, önüne bir bağlaç gerekir. Yön sebep-sonuç olduğu için and therefore kurulur. but yönü ters çevirir; so ise zaten sonuç bildirdiği için therefore ile yan yana gereksiz bir tekrar olur.

• Salicin was first extracted from the bark of willow trees, which belong to the genus Salix, ————boşlukhence its name.

  Boşluğu aç

  Virgülden sonra fiilsiz bir isim öbeği (its name) geliyor; bunu sonuç olarak bağlayan hence'tir. therefore ve so ardından tam cümle ister, because of ise sebep ile sonucun yerini değiştirir.

both … and ile bağlanan iki özne her zaman çoğul yüklem alır. either … or, neither … nor ve not only … but also ile bağlanan öznelerde ise yüklem kendisine en yakın olan ikinci özneye uyar. Kalıbın iki yarısından sonra aynı türden öğe gelir: isimle isim, sıfatla sıfat, fiille fiil.

• Neither the patients nor their doctor ————boşlukwas aware of the side effect at the time.

  Boşluğu aç

  neither … nor ile yüklem yakındaki özneye uyar: their doctor tekil olduğu için was gelir, were ise ilk özneye göre seçilmiş olur. Kalıp zaten olumsuz olduğundan wasn't da kullanılmaz.

• Depending on the season, either the heating system or the air conditioners ————boşlukare responsible for most of the building's energy use.

  Boşluğu aç

  either … or ile yüklem yakındaki özneye uyar: the air conditioners çoğul olduğu için are gelir, is ise ilk özneye (the heating system) göre seçilmiş olur. Depending on the season her yıl tekrarlanan genel bir durumu anlattığı için geçmiş zaman da uymaz.

• In many cities, both the cost of housing and the price of food ————boşlukhave risen faster than wages over the past decade.

  Boşluğu aç

  both … and ile bağlanan iki özne çoğul yüklem alır; has yalnızca yakındaki özneye (the price of food) bakılarak seçilmiş olur. over the past decade bugüne uzanan bir dönem bildirdiği için had değil, present perfect gelir.

“o kadar … ki” anlamındaki sonuç kalıbında seçimi, so ya da such'tan hemen sonra gelen öğe belirler: so + sıfat/zarf + that, such + (a/an) + (sıfat) + isim + that. Resmî dilde so + sıfat + a/an + isim dizilimi de kurulur: so severe a drought that …. many, much, few ve little ardından isim gelse bile so ile kurulur: so few volunteers that …. Yan yana gelen so that ise ayrı bir bağlaçtır, araya sıfat girmez ve çoğunlukla “-sın diye” anlamında amaç bildirir.

• The new composite panels are ————boşlukso light that a single worker can lift one without help.

  Boşluğu aç

  Boşluktan sonra isim değil, sıfat (light) geliyor: so + sıfat + that. such ardından bir isim öbeği ister.

• The region experienced ————boşluksuch a severe drought that thousands of farmers abandoned their land.

  Boşluğu aç

  Boşluktan sonra sıfat + tekil sayılabilir isim (severe drought) geliyor: such a + sıfat + isim + that. so bu dizilime girmez (resmî so severe a drought biçiminde a sıfattan sonra gelir); a olmadan da tekil sayılabilir isim eksik kalır.

• The clean-up campaign attracted ————boşlukso few volunteers that it had to be postponed.

  Boşluğu aç

  few ardından isim gelse de bir miktar sözcüğüdür ve so ile kurulur: so few + isim + that. such few biçimi kullanılmaz.

so that ve in order that “-sın diye” anlamında amaç bildirir: yan cümlecik ulaşılmak istenen sonucu anlatır ve çoğu zaman can, could, will, would ya da may gibi bir modal içerir. in case ise bir ihtimale karşı önceden alınan önlemi anlatır (“… olur diye, … ihtimaline karşı”) ve yan cümlesinde will kullanılmaz. in order kalıbı, ardından tam cümle gelecekse that, yalın fiil gelecekse to ile tamamlanır.

• Hikers are advised to tell someone their route ————boşlukin case they get lost or injured in the mountains.

  Boşluğu aç

  Rotanın bildirilmesi, kaybolma ihtimaline karşı önceden alınan bir önlemdir; bu yüzden in case gelir ve yan cümlesinde will kullanılmaz. so that ile cümle, kaybolmanın amaçlandığını söylerdi.

• The museum lowered its ticket prices in order ————boşlukthat more families could afford a visit.

  Boşluğu aç

  Boşluktan sonra özne (more families) ve yüklem (could afford) var; tam cümleden önce in order that kullanılır. in order to ardından yalın fiil ister, özne almaz.

since'li cümlecik geçmişte bir başlangıç anı veriyor ve ana cümle o andan bugüne uzanıyorsa (çoğu zaman present perfect) since “-den beri” anlamındadır; cümlecik bir gerekçe veriyorsa “-dığı için” demektir. as tam cümle aldığında “-dığı için”, “-irken / -dikçe” ya da “-diği gibi” anlamına gelir; predict, expect, show gibi bir fiil nesnesiz kalmışsa “-diği gibi” anlamı söz konusudur. as ardından yalnızca isim öbeği alırsa edattır ve çoğunlukla bir rol ya da işlev bildirir: “olarak”; “gibi, benzer” anlamı like ile verilir.

• It has been nearly a decade ————boşluksince the region's first offshore wind farm began operating.

  Boşluğu aç

  It has been + süre kalıbı başlangıç anını since ile alır: “… işletmeye gireli neredeyse on yıl oldu”. because ya da as sebep bildirir ve süre ile başlangıç anı arasındaki bağı kuramaz.

• ————boşlukAs the researchers had predicted, the side effects were mild and disappeared within a week.

  Boşluğu aç

  predicted fiilinin nesnesi yok; “araştırmacıların öngördüğü gibi” anlamını as verir. because ve since nesnesi eksik bir cümleciği bağlayamaz; like + cümlecik ise gündelik dile aittir.

• In many rural areas, primary schools also serve ————boşlukas community centres in the evenings.

  Boşluğu aç

  as ardından yalnızca isim öbeği aldığında “olarak” anlamında bir edattır: okullar gerçekten toplum merkezi işlevi görüyor. like “gibi, benzer” anlamı verir ve bu işlevi anlatmaz.

even though gerçekleşmiş ya da kesin bir durumu kabul eder: “-diği hâlde”. even if henüz belli olmayan ya da gerçek dışı bir durumu varsayar: “-se bile”; çekimi koşul cümlesindeki gibidir ve ayrıntısı If cümleleri konusundadır. even tek başına bağlaç değil, “bile” anlamında bir zarftır; iki cümleciği bağlamak için even though ya da even if gerekir: “Even the best models fail” doğru, “Even the models are good, …” yanlıştır.

• Even ————boşlukthough the new metro line opened two years ago, traffic in the city centre has barely decreased.

  Boşluğu aç

  Metro hattının açılması gerçekleşmiş bir olay; kabul edilen gerçek even though ile verilir. even if olayı belirsiz bir varsayım gibi sunardı ve two years ago ile uyuşmaz. even burada tek başına da kalamaz: bağlaç değil zarftır ve iki cümleciği bağlayamaz.

• The coastal town would still flood during severe storms even ————boşlukif a higher sea wall were built.

  Boşluğu aç

  were built ve would flood gerçek dışı bir varsayımı gösterir: “yapılsa bile” anlamı even if ile kurulur. even though duvarın gerçekten yapıldığını söylerdi ve were ile uyuşmaz.

as soon as “-ir -mez”, once “-ince, bir kez … -dikten sonra” anlamında, ardından tam cümle alan zaman bağlaçlarıdır; gelecekten söz ederken yan cümlelerinde will kullanılmaz (ayrıntısı Zamanlar konusundadır). no sooner … than aynı “-ir -mez” anlamını iki yarıya böler. no sooner cümle başındaysa devrik yapı kurulur; özneden ve yardımcı fiilden sonra geliyorsa dizilim düz kalır: The team had no sooner arrived than …. Devrik biçimin ayrıntısı Devrik yapı konusundadır.

• The new manager had no sooner taken office ————boşlukthan she announced a full review of the budget.

  Boşluğu aç

  no sooner'ın eşi than'dır; when ise hardly, scarcely ve barely ile kullanılır. Özne (The new manager) önde olduğu için devrik yapı kurulmaz, ama eşleşme değişmez. Önce biten göreve başlama past perfect, ardından gelen duyuru simple past olur.

• The board ————boşlukhad no sooner approved the merger than several large shareholders announced that they would challenge it in court.

  Boşluğu aç

  than, kalıbın no sooner olduğunu gösterir; hardly, scarcely ve barely ise when ile kullanılır. Özne (The board) önde olduğu için devrik yapı kurulmaz: özne + had + no sooner + V3 … than. Önce biten onay past perfect, hemen ardından gelen duyuru simple past olur.

• Yalnızca anlama bakıp yapının cümle mi isim mi istediğini atlamak.
• İkili kalıbın ikinci yarısını yanlış eşleştirmek: not only ... and gibi.