If clause: koşul cümleleri

Dil bilgisi boşluklarında, cümle tamamlamada ve yakın anlamlı cümlede.

• unless
• provided / providing that
• as long as
• on condition that
• otherwise
• but for
• were it not for
• if only
• supposing that
• in case

Tip 1: If + geniş zaman, will V1 — gerçekleşmesi mümkün. Tip 2: If + past, would V1 — bugün için varsayım. Tip 3: If + had V3, would have V3 — geçmiş için varsayım, gerçekleşmedi.

• If the sensor fails again, the system ————boşlukwill send an alert automatically.

  Boşluğu aç

  Yan cümle geniş zaman; gerçekleşmesi mümkün bir koşul.

• If the samples had been stored properly, the results ————boşlukwould have been usable.

  Boşluğu aç

  Yan cümle had V3; geçmişte gerçekleşmemiş bir koşul.

Koşul geçmişe, sonuç bugüne bakıyorsa iki yaka farklı çekim alır: If + had V3 yanına would V1 gelir. Şıklarda iki yakayı aynı zamana çeken seçenekler çeldiricidir.

• If the funding had been approved last year, the laboratory ————boşlukwould be operating today.

  Boşluğu aç

  Koşul geçmişte, sonuç bugünde: karışık tip.

Had, Were ve Should cümle başına geldiğinde 'if' düşer ve devrik yapı kurulur: Had I known..., Were it not for..., Should you need... Bu biçimler şıkta göründüğünde koşul cümlesi arıyor demektir.

• ————boşlukHad I known about the delay, I would have rearranged the meeting.

  Boşluğu aç

  'If I had known' yapısının devrik biçimi.

unless çoğu zaman if … not anlamındadır (… -medikçe); kendi içinde olumsuzluk taşıdığı için bir daha olumsuz yapılmaz. provided that, as long as olumlu koşul; in case ise olasılığa karşı önlem bildirir.

• Unless the weather ————boşlukimproves, the survey will be postponed.

  Boşluğu aç

  'unless' yan cümlesi de gelecek çekimi almaz; olumsuzluk zaten bağlacın içindedir.

Tip 0 genel doğruları, bilimsel olguları ve hep aynı biçimde işleyen süreçleri anlatır: if'li yan cümle de ana cümle de geniş zamandadır. Bu tipte if, when ya da whenever ile yer değiştirebilir; anlam bozulmaz. Tek bir olaydan ya da belirli bir gelecek durumdan söz ediliyorsa Tip 1'e geçilir ve ana cümle will alır.

• If a triangle ————boşlukhas three equal sides, each of its angles measures 60 degrees.

  Boşluğu aç

  Geometrik bir kural anlatılıyor; ana cümledeki measures gibi if'li yan cümle de geniş zamandadır. Tekil özne (a triangle) için have fiili has olur; will have ya da had bu yan cümleye gelmez.

• If a patient ————boşlukis allergic to penicillin, doctors usually prescribe an alternative antibiotic.

  Boşluğu aç

  Ana cümle (usually prescribe) her seferinde aynı biçimde işleyen bir uygulamayı geniş zamanla veriyor; if'li yan cümle de geniş zaman alır. Tekil özne (a patient) için be fiili is olur; will be bu yan cümleye gelmez.

unless “… olmadıkça, … olmazsa” anlamında, sonucu değiştirebilecek tek istisnayı verir (except if). Olumsuz koşul ana cümledeki tepkinin nedeniyse (“… olmazsa şaşırırım, üzülürüm”) unless kullanılmaz; if … not gerekir. Ana cümlede surprised, glad, upset, disappointed gibi bir tepki sözcüğü varsa bu ayrıma dikkat et.

• Most economists would be surprised ————boşlukif inflation did not slow over the coming year, given the sharp rise in interest rates.

  Boşluğu aç

  Şaşkınlığın nedeni enflasyonun yavaşlamaması olurdu; olumsuz koşul tepkinin nedeni olduğu için if … not kullanılır. unless hem bu anlama uymaz hem de did not ile çift olumsuzluk kurar.

• The clinic will lose its operating licence ————boşlukunless it meets the new safety standards by the end of March.

  Boşluğu aç

  Lisansın korunması için tek istisna standartları karşılamaktır: “karşılamadıkça” anlamı unless ile verilir. if kullanılırsa cümle, standartlar karşılanınca lisansın kaybedileceğini söyler ve anlam tersine döner.

if, sonucun ancak koşul gerçekleşirse ortaya çıkacağını söyler. in case ise bir şeyin olma ihtimaline karşı önceden yapılanı anlatır; ana cümledeki eylem koşulu beklemez, her durumda yapılır. in case'ten sonra da will gelmez: gelecekteki ihtimal için geniş zaman, geçmişte alınmış önlem için past kullanılır.

• Researchers keep a duplicate of every sample ————boşlukin case the original is damaged during transport.

  Boşluğu aç

  Kopya her durumda saklanır; asıl numunenin zarar görme ihtimaline karşı alınmış bir önlem anlatılıyor. if ile kopya ancak numune zarar gördükten sonra saklanırdı ki bu mantığa uymaz.

• Last winter, the survey team carried extra fuel in case there ————boşlukwas no petrol station open along their route.

  Boşluğu aç

  Önlem de ihtimal de geçmişte kalmıştır (Last winter, carried); in case'ten sonra past gelir: there was. is last winter ile uyuşmaz; will be ya da would be bu yan cümlede kullanılmaz.

If'li yan cümleye should eklemek, koşulu daha düşük bir olasılık olarak sunar: “olur da … olursa, … diye bir şey olursa”. should'dan sonra fiil yalın (V1) gelir ve koşul şimdiye ya da geleceğe bakar. Ana cümle çoğu zaman will ya da bir emir cümlesidir.

• If you ————boşlukshould be affected by dizziness after taking this medication, do not drive or operate machinery.

  Boşluğu aç

  should baş dönmesini düşük bir olasılık olarak sunar: “olur da etkilenirseniz”. Boşluktan sonra yalın be geldiği için are kullanılamaz; ana cümle bir emir cümlesidir ve if'li yan cümleye will gelmez.

• If the main database ————boşlukshould be corrupted during the update, all records will be restored from the overnight backup.

  Boşluğu aç

  Veritabanının bozulması düşük bir olasılık olarak sunuluyor; yalın be'den önce gelen should bu anlamı verir. Ana cümle will alsa da if'li yan cümleye will gelmez.

otherwise bir bağlaç değil, however ve therefore gibi bir geçiş sözcüğüdür; yazıda çoğunlukla nokta ya da noktalı virgülden sonra gelir. Önceki cümleyi olumsuz bir koşula çevirir: “öyle olmasaydı / öyle yapılmazsa”. Ardından gelen yüklem bu gizli koşulun zamanına uyar: geçmişte olanın tersi düşünülüyorsa would have V3, sonuç bugüne bakıyorsa would V1 gelir. Gelecekteki gerçek bir olasılıktan söz ediliyorsa will de kullanılır.

• The software automatically saved a backup every hour; otherwise, weeks of data would ————boşlukhave been lost when the server crashed.

  Boşluğu aç

  Gizli koşul geçmişe aittir ve gerçekleşmemiştir: “yedek alınmasaydı”. Sonuç da geçmişte kalır (when the server crashed); bu yüzden would'dan sonra have V3 gelir. would be bugüne ya da geleceğe ait bir varsayım olurdu.

• The city introduced strict emission limits in the 1990s; otherwise, its air quality would ————boşlukbe much worse today.

  Boşluğu aç

  Gizli koşul geçmişte (“1990'larda sınır getirilmeseydi”), sonuç bugündedir (today): karışık tipteki gibi would'dan sonra yalın fiil gelir. would have been today ile uyuşmaz.

Bu üç kalıbın ardından tam cümle değil, isim öbeği gelir ve “… olmasa / olmasaydı” anlamı verir. were it not for (if it were not for) bugüne ya da genel bir duruma bakar ve çoğu zaman would V1 ile; had it not been for (if it had not been for) geçmişe bakar ve çoğu zaman would have V3 ile kullanılır. Sonuç başka bir zamana bakıyorsa karışık tipteki gibi çapraz eşleşme de olur. but for iki zamanla da kullanılır; zamanı ana cümlenin çekimi ve zaman ifadeleri gösterir.

• Were it not for the ozone layer, plants and animals on land would ————boşlukbe exposed to far more ultraviolet radiation than they are now.

  Boşluğu aç

  were it not for genel ve süregelen bir duruma bakar: “ozon tabakası olmasa”. Sonuç da bugüne bakar (than they are now); bu yüzden would'dan sonra yalın be gelir. would have been geçmişteki bir sonucu anlatırdı ve now ile uyuşmaz.

• Had it not been for the strict quarantine measures, the outbreak would ————boşlukhave spread to neighbouring towns within days.

  Boşluğu aç

  had it not been for geçmişteki bir duruma bakar: “karantina önlemleri olmasaydı”. Salgının yayılması da geçmişte gerçekleşmemiş bir sonuçtur; would'dan sonra have V3 gelir. would spread bugüne ya da geleceğe ait bir varsayım olurdu.

• But for the tax incentives introduced in 2015, few technology firms would ————boşlukhave set up offices in the region since then.

  Boşluğu aç

  but for iki zamanla da kullanılabilir; zamanı ana cümledeki since then belirler. 2015'ten bugüne uzanan dönemde gerçekleşmemiş bir sonuç anlatıldığı için would'dan sonra have V3 gelir; would set up since then ile uyuşmaz.

even if “… -se bile” anlamında bir koşul bağlacıdır ve if'in çekimlerini aynen alır: gerçekleşebilecek bir koşulda geniş zaman + will (Tip 1), bugüne ait gerçek dışı varsayımda past + would V1 (Tip 2), geçmişe ait varsayımda had V3 + would have V3 (Tip 3). if'li yan cümlede olduğu gibi even if'li yan cümleye de will ya da would gelmez. even though ise gerçekleşmiş bir durumu kabul eder (“-diği hâlde”) ve bu çekimleri kurmaz.

• Even if the tickets ————boşlukare free, few people will attend a public lecture on a Friday evening.

  Boşluğu aç

  Koşul gerçekleşebilir ve geleceğe bakıyor; ana cümle will aldığı için even if'li yan cümle Tip 1'deki gibi geniş zamanda kalır. were ana cümledeki will ile uyuşmaz; will be ise bu yan cümleye gelmez.

• Even if scientists ————boşlukwere able to predict earthquakes precisely, many old buildings would still collapse.

  Boşluğu aç

  Depremleri tam olarak önceden bilmek bugün mümkün değil; ana cümledeki would bu gerçek dışı varsayımı gösterir (Tip 2). even if'li yan cümle past alır: are able to → were able to. are gerçek bir durumu anlatır ve would ile uyuşmaz.

• Even if the flood warning ————boşlukhad been issued a day earlier, many residents would have refused to leave their homes.

  Boşluğu aç

  Uyarı geçmişte erken verilmedi; geçmişe ait bu varsayım Tip 3 ile kurulur. Ana cümle would have V3 aldığı için even if'li yan cümle had V3 olur: had been issued. has been ana cümledeki would have ile uyuşmaz.

wish ve if only gerçekleşmemiş bir isteği ya da pişmanlığı anlatır; ardından gelen yüklem bir zaman geri kayar. Bugünkü durum için past (be → were), geçmişteki olay için had V3 kullanılır. would, başkasının davranışının ya da bir durumun değişmesini isteme ve yakınma anlamı taşır. Özne wish'in öznesiyle aynıysa would kullanılmaz; kişi kendi yapamadığı bir şey için could kullanır (I wish I could …).

• Many commuters wish the trains they take every morning ————boşlukwere less crowded.

  Boşluğu aç

  İstek her sabah yaşanan bugünkü bir duruma yöneliktir (take every morning); wish'ten sonra are bir zaman geri kayar ve were olur. had been geçmişteki tek bir olay için kullanılır; durum bildiren be ile would yerine past gelir.

• If only the committee ————boşlukhad not approved the project before the risks were fully assessed.

  Boşluğu aç

  Pişmanlık geçmişteki bir karara yöneliktir: komite projeyi onayladı. if only da wish gibi geçmiş için had V3 ister: had not approved. Standart kalıpta bu yan cümleye would have girmez.

• Residents of the old town wish visitors ————boşlukwould stop leaving litter in its narrow streets.

  Boşluğu aç

  Başkalarının davranışının değişmesi isteniyor; bu yakınma anlamı wish + would V1 ile verilir. stop yalın olduğu için boşluğa had ya da bir past biçimi gelemez; could ise yakınmayı değil yeteneği anlatırdı.

• If'li yan cümleye will ya da would yazmak.
• Karışık tipi göremeyip iki yakayı aynı zaman dilimine çekmek.