Present Perfect: geçmişin şimdiye uzanan izi

Dil bilgisi ve cloze boşluklarında since/for, just/already/yet, so far ve bitmemiş zaman dilimleriyle; cümle tamamlamada geçmişte başlayıp bugüne ulaşan bağlantılarda. Yakın anlamlı cümle ve çeviride Simple Past ile, süreç sorularında Present Perfect Continuous ile ayrımı ölçülür.

• since
• for
• just
• already
• yet
• ever
• never
• so far
• until now / till now
• recently
• lately
• up to now
• to date
• over the past / last ...
• in recent years
• today / this week (henüz bitmemiş)
• This is the first time ...

Present Perfect, geçmişte gerçekleşen eylemin bugün için önemli bir sonuç doğurduğunu gösterir. Odak eylemin tam tarihi değil, mevcut durumdur. Sonuç artık geçerli değilse veya olay yalnızca geçmiş hikâyesinin parçasıysa Simple Past kullanılır.

• The council ————boşlukhas approved the new parking rules, so they are now in force.

  Boşluğu aç

  Onay geçmişte gerçekleşmiştir ama sonucu şimdi geçerlidir; kesin geçmiş zamanı verilmez.

• I ————boşlukhave lost my keys, so I cannot open the door.

  Boşluğu aç

  Anahtarları kaybetmenin sonucu hâlâ sürer: konuşan kapıyı şimdi açamaz.

Bir kişinin yaşamının şu ana kadarki bölümünde yaşadığı veya yaşamadığı deneyimler Present Perfect ile anlatılır. Olayın ne zaman gerçekleştiği söylenmez. Ever çoğunlukla sorularda 'hiç', never ise 'şimdiye kadar hiç' anlamındadır ve ayrıca not almaz. Deneyimin zamanı sonradan sorulursa yanıt Simple Past'a geçer.

• ————boşlukHave / read you ever ————boşlukHave / read a manuscript written in Old English?

  Boşluğu aç

  Soru, bugüne kadarki yaşam deneyimini sorar; kesin bir geçmiş zamanı vermez.

• She ————boşlukhas never travelled abroad before, so this will be her first trip.

  Boşluğu aç

  Never bütün yaşam süresindeki deneyim yokluğunu bildirir; ayrıca hasn't kullanılmaz.

Today, this week, this month ve this year gibi dönemler konuşma anında devam ediyorsa o dönem içindeki olaylar Present Perfect ile verilebilir. So far, up to now, until now, to date ve over the past... ifadeleri açıkça bugüne uzanan bir aralık kurar. Aynı eylem bu aralıkta kaç kez tamamlandıysa sayı da Present Perfect ile kullanılabilir.

• The journal ————boşlukhas published twelve articles so far this year.

  Boşluğu aç

  This year henüz bitmemiştir ve so far aralığı doğrudan bugüne bağlar.

• We ————boşlukhave repeated this procedure three times today.

  Boşluğu aç

  Today devam eden zaman dilimidir; üç tamamlanmış tekrar sonuç/sayı vurgusu taşır.

Since bir başlangıç noktası ister: since 2020, since Monday, since the project began. For sürenin uzunluğunu verir: for two years, for several months. Durum bugüne kadar sürüyorsa ana cümle Present Perfect olur. Since bir cümlecik açtığında başlangıç olayını anlatan fiil çoğunlukla Simple Past kullanır.

• We ————boşlukhave known each other since primary school.

  Boşluğu aç

  Since başlangıç noktasını verir; know durum fiili olduğu için yalın Present Perfect kullanılır.

• The archive ————boşlukhas been open to researchers since the renovation ended.

  Boşluğu aç

  Ana durum bugüne uzanır; since yanındaki ended geçmişteki başlangıç olayını Simple Past ile verir.

Just 'az önce', already 'çoktan/zaten', yet ise soru ve olumsuzlarda 'henüz/daha' anlamı verir. Just ve already genellikle have/has ile V3 arasına; yet çoğunlukla cümlenin sonuna gelir. Amerikan İngilizcesinde yakın geçmiş için Simple Past da görülebilir, ancak sınav dilinde bu zarflar Present Perfect için güçlü işaretlerdir.

• The reviewers ————boşlukhave just submitted their final comments.

  Boşluğu aç

  Just yardımcı fiil ile V3 arasına yerleşir ve çok yakın geçmişi bugüne bağlar.

• The board ————boşlukhas not reached a final decision yet.

  Boşluğu aç

  Yet olumsuz cümlenin sonunda 'henüz' anlamı verir; has not + V3 gerekir.

Have been to bir yere gidip geri dönmüş olma deneyimini; have gone to kişinin o yere gittiğini ve henüz dönmediğini anlatır. Have been in ise bir yerde bulunma veya kalma süresine odaklanır. Seçim, kişinin konuşma anında nerede olduğuna ve cümlede süre bulunup bulunmadığına göre yapılır.

• Mert is back in the office; he ————boşlukhas been to the conference in Berlin.

  Boşluğu aç

  Mert geri dönmüştür; Berlin ziyareti tamamlanmış bir deneyimdir.

• Mert is not in the office; he ————boşlukhas gone to the conference in Berlin.

  Boşluğu aç

  Mert gitmiştir ve bağlama göre hâlâ Berlin'dedir.

Present Perfect zamanı açık bırakır ve bugüne bağlar; Simple Past eylemi bitmiş bir geçmiş zaman kutusuna yerleştirir. Yesterday, last..., ...ago, in + bitmiş yıl ve when + geçmiş olay Present Perfect ile bağdaşmaz. Bir haberi ilk kez Present Perfect ile duyurup ayrıntının zamanını Simple Past ile vermek mümkündür.

• The institute ————boşlukhas developed a new vaccine, and it announced the result yesterday.

  Boşluğu aç

  İlk bölüm güncel sonucu duyurur; ikinci bölümde yesterday bulunduğu için ayrıntı Simple Past olur.

• The institute ————boşlukcompleted the trial in 2022.

  Boşluğu aç

  In 2022 kesin ve bitmiş bir geçmiş aralığıdır; Present Perfect kullanılamaz.

Yalın Present Perfect tamamlanan sonuç, elde edilen miktar ve kaç kez sorusuna odaklanır. Present Perfect Continuous etkinliğin süresini, devam eden süreci veya görünür izini vurgular. Know, believe, own ve belong gibi durum fiilleri continuous olmaz; süre verilse bile yalın Present Perfect kullanılır.

• The team ————boşlukhas completed five chapters so far.

  Boşluğu aç

  Beş tamamlanmış bölüm ölçülebilir sonuçtur; yalın Present Perfect gerekir.

• The team ————boşlukhas been working on the final chapter all morning.

  Boşluğu aç

  All morning süreyi ve devam eden etkinliği vurgular; continuous biçim uygundur.

This/It is the first, second... time yapısından sonra Present Perfect gelir. Benzer biçimde bir deneyimi şimdiye kadarki en iyi, en zor veya en etkileyici olarak değerlendiren üstünlük yapıları da çoğunlukla Present Perfect kullanır: the best... I have ever seen.

• This is the first time the method ————boşlukhas been tested on such a large sample.

  Boşluğu aç

  First time yapısı bugüne kadarki ilk deneyimi anlatır; yöntem test edildiği için edilgen Present Perfect kullanılır.

• It is the most detailed account I ————boşlukhave read so far.

  Boşluğu aç

  Üstünlük derecesi ve so far, değerlendirmeyi şimdiye kadarki deneyime bağlar.

Eylemi yapan değil, eylemden etkilenen unsur önemliyse have/has been + V3 kullanılır. Buradaki been, edilgen çatının be öğesinin V3 biçimidir; ardından ana fiilin de V3 biçimi gelir. Tekil özne has been, çoğul özne have been alır.

• Several errors ————boşlukhave been corrected in the final version.

  Boşluğu aç

  Errors çoğuldur ve düzeltme eylemine maruz kalır; have been + V3 gerekir.

• Access to the database ————boşlukhas been temporarily restricted.

  Boşluğu aç

  Access tekil kabul edilir; mevcut kısıtlama geçmişte başlatılmış edilgen bir sonuçtur.

• Bitmiş zaman ifadesiyle Present Perfect kurmak: 'I have seen him yesterday' değil, 'I saw him yesterday'.
• Since ile süre vermek: 'since two years' değil, 'for two years' veya 'since 2024'.
• Since cümleciğinin iki tarafını da Present Perfect yapmak: 'since she has joined' yerine çoğunlukla 'since she joined'.
• Have/has sonrasında V2 kullanmak: 'has wrote' değil, V3 olan 'has written'.
• Never ile not'u birlikte kullanmak: 'hasn't never visited' çift olumsuzdur; 'has never visited' denir.
• Yet'i olumlu cümlede already gibi kullanmak: temel kullanımda yet soru/olumsuz sonunda, already olumlu cümlede yardımcıdan sonradır.
• Been ve gone ayrımını kaçırmak: has been gidip dönmüş, has gone gitmiş ve henüz dönmemiştir.
• Sayı ve tamamlanmış sonuç varken gereksiz continuous kullanmak: 'has been writing three reports' yerine sonuç için 'has written three reports'.
• Durum fiilini continuous yapmak: 'have been knowing' değil, 'have known'.
• Edilgen yapıda been'i düşürmek: 'has corrected' yapan özneyi, 'has been corrected' etkilenen özneyi anlatır.